Σκωληκοειδίτιδα

Τι είναι η σκωληκοειδής απόφυση και η σκωληκοειδίτιδα;

Η σκωληκοειδής απόφυση είναι ένας μικρός (μήκους περίπου 10 εκατοστών) τυφλός σωλήνας που βρίσκεται στο αρχικό τμήμα του παχέος εντέρου. Μακροσκοπικά έχει τη μορφή «σκουληκιού» (σκώληκα) και σε αυτό οφείλει την ονομασία της. Το ένα της άκρο (βάση σκωληκοειδούς) εξορμάται σταθερά από το παχύ έντερο (λίγο μετά τη μετάπτωση του λεπτού εντέρου σε παχύ έντερο), αλλά το άλλο της άκρο (κορυφή) είναι ελεύθερο και κινητό και μπορεί να βρίσκεται σε διαφορετική θέση στην κατώτερη κοιλιακή χώρα ή ακόμα και την πύελο. Το γεγονός αυτό έχει σαν αποτέλεσμα όταν η σκωληκοειδής απόφυση φλεγμαίνει (σκωληκοειδίτιδα) να υπάρχει διαφοροποίηση των συμπτωμάτων του ασθενούς ανάλογα με τη θέση της και η κατάσταση να μιμείται άλλες ενδοκοιλιακές φλεγμονές (π.χ. φλεγμονές του παχέος εντέρου, φλεγμονές των έσω γεννητικών οργάνων στις γυναίκες κλπ). Έτσι, η διάγνωση της οξείας σκωληκοειδίτιδας μπορεί – όχι σπάνια – να αποδειχθεί μια ιδιαίτερη πρόκληση ακόμα και για τον έμπειρο κλινικό γιατρό.

Η φυσιολογική της λειτουργία έγκειται στη ρύθμιση του μικροβιώματος του παχέος εντέρου, καθώς αποτελεί «αποθήκη» μικροροργανισμών που συμβάλλουν σε μια πληθώρα φυσιολογικών μηχανισμών (παραγωγή βιταμινών, αποτροπή λοιμώξεων από επικίνδυνα μικροβιακά στελέχη κ.α.). Καθώς, λοιπόν, παίζει σημαντικό ρόλο στην ωρίμανση του εντέρου η οποία συμβαίνει κυρίως στην παιδική ηλικία, είναι πλούσια σε λεμφικό ιστό. Η φυσιολογική αυτή υπερτροφία του λεμφικού ιστού κατά την ανάπτυξη ή η παθολογική μετά από ιογενείς γαστρεντερίτιδες μπορεί να οδηγήσει σε απόφραξη του αυλού της σκωληκοειδούς απόφυσης, κατάσταση που εξελίσσεται σε σκωληκοειδίτιδα. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο η σκωληκοειδίτιδα είναι συχνότερη στα παιδιά και τους εφήβους. Άλλα αίτια οξείας σκωληκοειδίτιδας είναι η απόφραξη του αυλού του οργάνου από κοπρόλιθο, παράσιτα, όγκους κλπ.

Τι συμπτώματα προκαλεί η σκωληκοειδίτιδα;

Από τη στιγμή που η σκωληκοειδής απόφυση αρχίζει να φλεγμαίνει, η κατάσταση εξελίσσεται συνεχώς σε διάστημα μερικών ωρών προς βαρύτερη λοίμωξη που οδηγεί τελικά σε νέκρωση του τοιχώματος του οργάνου (διάτρηση σκωληκοειδούς) και διαφυγή του περιεχομένου της στην περιτοναϊκή κοιλότητα, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται και τα γειτονικά όργανα (τοπική περιτονίτιδα) και τελικά όλος ο οργανισμός (γενικευμένη περιτονίτιδα-σήψη).

Αρχικά, λοιπόν, ο ασθενής μπορεί να εμφανίζει έναν ασαφή πόνο στο μέσον της κοιλιάς (ομφαλός) που σταδιακά μετατοπίζεται στο κατώτερο δεξιό τμήμα της κοιλιάς, όπου βρίσκεται η σκωληκοειδής απόφυση που πάσχει. Συνήθως συνυπάρχουν ανορεξία, ναυτία, ακόμα και έμετοι. Λίγες ώρες μετά ο πόνος εντείνεται, υπάρχει κακοδιαθεσία (κακουχία) και συνήθως εμφανίζεται δεκατική πυρετική κίνηση (<38°C). Αν η πάθηση δεν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί στο στάδιο αυτό, το επόμενο βήμα είναι η ρήξη της σκωληκοειδούς απόφυσης και η περιτονίτιδα. Άλλες παθήσεις των οποίων τα συμπτώματα μοιάζουν με αυτά της οξείας σκωληκοειδίτιδας είναι οι εξής:

Γυναικολογικές παθήσεις: φλεγμονή εξαρτημάτων μήτρας (π.χ. σαλπιγγίτιδα), ρήξη ωοθυλακίου (στη δεξιά ωοθήκη), ρήξη εξωμήτριας κύησης

  • Φλεγμονή εντέρου σε νόσο Crohn
  • Οξεία γαστρεντερίτιδα
  • Μεσεντέρια λεμφαδενίτιδα
  • Φλεγμονή μεκελείου απόφυσης
  • Φλεγμονή/λίθος στον δεξιό ουρητήρα

Πώς θεραπεύεται η σκωληκοειδίτιδα;

Η θεραπεία της οξείας σκωληκοειδίτιδας είναι σχεδόν πάντα χειρουργική. Η φλεγμαίνουσα σκωληκοειδής απόφυση πρέπει να αφαιρεθεί χειρουργικά ώστε να απομακρυνθεί ο κίνδυνος περιτονίτιδας. Σε επιλεγμένες μόνο περιπτώσεις, όπου η πάθηση βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και υπάρχει η δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης του ασθενούς, η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπιστεί με διακοπή της σίτισης και ενδοφλέβια αντιβιοτική αγωγή (συντηρητική-μη χειρουργική αντιμετώπιση σκωληκοειδίτιδας). Για την πλειονότητα των ατόμων με οξεία σκωληκοειδίτιδα που θα χειρουργηθούν, η αφαίρεση της σκωληκοειδούς απόφυσης δεν έχει καμία απολύτως επίπτωση στην μετέπειτα ζωή τους.

Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να γίνει με τομή στο κοιλιακό τοίχωμα («ανοικτή» επέμβαση) ή λαπαροσκοπικά. Η λαπαροσκοπική σκωληκοειδεκτομή πραγματοποιείται με 3-4 μικρές τομές (μερικών χιλιοστών) στην κοιλιά απ’ όπου ο χειρουργός εισάγει τα εργαλεία προκειμένου να αφαιρέσει την σκωληκοειδή απόφυση. Η σύγχρονη αντιμετώπιση με τη βοήθεια της λαπαροσκόπησης έχει αρκετά πλεονεκτήματα σε σχέση με την κλασσική χειρουργική τεχνική. Με τη βοήθεια της κάμερας υπάρχει καλύτερος έλεγχος της φλεγμαίνουσας περιοχής, αλλά και όλης της περιτοναϊκής κοιλότητας. Επιπλέον, σε περιπτώσεις όπου υπάρχει αμφιβολία για το αν πρόκειται για σκωληκοειδίτιδα ή κάποια άλλη πάθηση που προκαλεί τα συμπτώματα του ασθενούς, η λαπαροσκόπηση έχει απόλυτη ένδειξη για να θέσει την οριστική διάγνωση. Ο μετεγχειρητικός πόνος είναι ελάχιστος και η αποκατάσταση ταχύτερη. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει η δυνατότητα διενέργειας της επέμβασης και με τη χρήση ρομποτικών συστημάτων. Αξιοποιώντας τη βελτιωμένη αίσθηση χειρουργικού πεδίου που προσφέρει η 3D κάμερα και με τους εξαιρετικά ακριβείς χειρισμούς των ρομποτικών εργαλείων μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί και η πιο δύσκολη και επιπλεγμένη περίπτωση σκωληκοειδίτιδας.